İşitme kaybı: belirtiler, dereceler ve günlük hayata etkisi
İşitme kaybı çoğu zaman yavaş ilerler; kişi fark etmeden önce çevresindekiler fark eder. Bu rehberde belirtileri, derecelerin ne anlama geldiğini ve kaybın konuşmayı nasıl değiştirdiğini anlattık.
Kısaca
- İşitme kaybı çoğu zaman yavaş ilerler; gürültüde konuşmayı takip etmekte zorlanmak, sık sık tekrar ettirmek ve televizyon sesini yüksek açmak belirtileri arasındadır.
- Yaygın sınıflamaya göre işitme kaybı 26–40 dB'de hafif, 41–55 dB'de orta, 56–70 dB'de orta–ileri, 71–90 dB'de ileri, 91 dB ve üzerinde çok ileri (derin) kabul edilir.
- İletim tipi işitme kaybının çoğu tıbbi olarak tedavi edilebilir; sensörinöral işitme kaybı ise kalıcıdır ve günümüzde en etkili çözümü işitme cihazıdır.
- Ani başlayan işitme kaybı acil değerlendirme gerektirir; kulakta ağrı, akıntı ya da yeni baş dönmesi varsa işitme cihazı merkezinden önce KBB hekimine başvurulmalıdır.
İşitme kaybının belirtileri
Aşağıdakilerden birkaçını sık yaşıyorsanız bir işitme testi yaptırmanın zamanı gelmiş olabilir:
- Kalabalık ve gürültülü ortamlarda konuşmaları takip etmekte zorlanmak
- İnsanların mırıldandığını ya da net konuşmadığını düşünmek
- Sık sık "efendim?" demek, söyleneni tekrar ettirmek
- Televizyonun sesini çevredekilerin rahatsız olacağı kadar açmak
- Kadın ve çocuk seslerini anlamakta daha çok zorlanmak
- Telefonda konuşmayı anlamanın zorlaşması
- Kapı zili, kuş sesi gibi tiz sesleri kaçırmak
- Kulakta çınlama ya da uğultu (bkz. tinnitus rehberi)
- Uzun sohbetlerden sonra belirgin yorgunluk hissetmek
İşitme kaybının dereceleri
İşitme testinde her frekansta duyulabilen en kısık ses desibel (dB HL) cinsinden ölçülür. Konuşma frekanslarındaki ortalamaya göre kayıp, yaygın kullanılan sınıflamada şu şekilde derecelendirilir:
| Derece | Eşik | Günlük hayatta |
|---|---|---|
| Normal | 0–25 dB | Fısıltı dahil konuşma rahat anlaşılır. |
| Hafif | 26–40 dB | Kısık ve uzaktan konuşma, gürültüde anlama zorlaşır. |
| Orta | 41–55 dB | Normal konuşmanın önemli kısmı kaçar. |
| Orta–ileri | 56–70 dB | Yüksek sesle konuşulmadıkça anlamak güçtür. |
| İleri | 71–90 dB | Yüksek sesler bile zor duyulur; güçlü cihaz gerekir. |
| Çok ileri / derin | 91 dB ve üzeri | Konuşma cihazsız duyulmaz; güçlü cihaz ya da implant değerlendirilir. |
Simülatör: kayıp konuşmayı nasıl değiştirir?
Konuşmadaki sesli harfler güçlü ve pes, "s, ş, f, h, t, k" gibi ünsüzler ise zayıf ve tizdir. Yaşa ve gürültüye bağlı kayıplarda önce tiz sesler kaybolduğu için kişi sesi duyar ama kelimeyi ayırt edemez. Aşağıdan bir derece seçin:
Saat kaçta çıkıyoruz, fişi şarja taktın mı?
Konuşmanın tüm sesleri duyulur.
Bu bir görsel benzetmedir; gerçek işitme kaybında sesler tamamen kaybolmaz, zayıflar ve birbirine karışır. Her kişinin kaybı kendine özgüdür.
İşitme kaybının türleri ve sık nedenleri
İletim tipi kayıp: Sesin dış ya da orta kulaktan iç kulağa iletilmesinde sorun vardır. Kulak kiri tıkacı, orta kulak iltihabı ya da kulak zarı sorunları en sık nedenlerdir; çoğu tıbbi olarak tedavi edilebilir.
Sensörinöral kayıp: İç kulaktaki duyu hücrelerinde ya da işitme sinirinde sorun vardır. Yaşa bağlı işitme kaybı (presbiakuzi) ve uzun süre yüksek gürültüye maruz kalma en yaygın nedenlerdir. Kalıcıdır; günümüzde en etkili çözümü işitme cihazıdır.
Mikst kayıp: İki türün birlikte görülmesidir.
Araştırmalar, tedavi edilmeyen işitme kaybının sosyal yalnızlaşma, yorgunluk ve ileri yaşta bilişsel gerilemeyle ilişkili olduğunu gösteriyor. Bu yüzden "biraz az duyuyorum" diye ertelemek yerine erken değerlendirme önemlidir.
Ne zaman doğrudan hekime başvurmalı?
Aşağıdaki durumlarda işitme cihazı merkezinden önce bir KBB hekimine başvurun:
- Bir ya da iki kulakta ani başlayan işitme kaybı (saatler ya da birkaç gün içinde)
- Kulakta ağrı, akıntı ya da kanama
- Yeni başlayan baş dönmesi ya da denge kaybı
- Tek kulakta hızla artan çınlama ya da işitme kaybı
Ani işitme kaybı acil değerlendirme gerektiren bir durumdur; tedavide erken başvuru belirleyicidir.
Sonraki adım
Belirtilerden bazılarını tanıdıysanız ücretsiz işitme testimizle durumu netleştirebiliriz. Kayıp varsa derecesine ve günlük hayatınıza uygun işitme cihazı seçeneklerini birlikte değerlendiririz. Test sonucunuzdaki grafiği nasıl okuyacağınızı odyogram rehberimizde anlattık.
Kaynaklar
- Deafness and hearing loss — Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
- World report on hearing — Dünya Sağlık Örgütü (WHO)
- Age-Related Hearing Loss — NIDCD (ABD Ulusal Sağırlık ve Diğer İletişim Bozuklukları Enstitüsü)
- Sudden Deafness — NIDCD
Ümraniye · Ücretsiz işitme testi
Ne kadar iyi duyduğunuzu öğrenmek yarım saatinizi alır.
Randevunuzu alın, testi birlikte yapalım ve sonuçları beraber değerlendirelim. Gerekirse, karar vermeden önce cihazı deneyerek sizin için uygun olup olmadığını görün.