İşitme cihazı neden öter, ıslık çalar?

İşitme cihazı neden öter? Geri besleme nedir?

İşitme cihazının mikrofonu çevredeki sesi toplar. Cihaz bu sesi işitme kaybınıza göre yükseltir ve hoparlör (alıcı) aracılığıyla kulak kanalınıza verir. Kanala verilen sesin bir kısmı kubbenin, kalıbın ya da cihaz gövdesinin kenarından dışarı sızarsa mikrofona geri ulaşır. Cihaz bu sesi yeniden yükseltir, ses yine sızar ve birkaç an içinde tiz, sürekli bir ıslık oluşur. Buna akustik geri besleme denir.

Sahnede mikrofon hoparlöre yaklaştığında duyulan ötme de aynı ilkeyle oluşur. Güncel işitme cihazlarının çoğunda bu döngüyü fark edip bastıran bir geri besleme yöneticisi bulunur. Bu sistemin de bir sınırı vardır: sızıntı fazlaysa ya da cihazdan yüksek güç isteniyorsa ıslık yine duyulur.

Hangi ıslık normaldir, hangisi değil?

Bazı durumlarda kısa süreli ıslık beklenir ve arıza belirtisi sayılmaz:

• Cihaz açıkken elinizde tuttuğunuzda, kulağınıza takarken ya da çıkarırken.
• Elinizi kulağınıza siper ettiğinizde, birine sarıldığınızda ya da başınızı yastığa yasladığınızda.
• Şapka, bere, atkı ya da kapüşon kulağınızın üzerini örttüğünde.
• Telefonu kulağınıza fazla yaklaştırdığınızda.

Bu durumlarda ses yakındaki bir yüzeyden yansıyıp mikrofona döner. Engel ortadan kalkınca ıslık birkaç saniye içinde kesiliyorsa yapmanız gereken bir şey yoktur.

Cihaz kulağınızda yerine oturmuşken ve yakınında hiçbir şey yokken ıslık çalıyorsa, ya da konuşurken ve yemek yerken sık sık ötüyorsa durum farklıdır. Yeni başlayan ya da geçmeyen ıslık; oturuşta, parçalarda veya ayarda bir değişiklik olduğunu gösterir. Tiz seslerde işitme kaybı olan bazı kullanıcılar kendi cihazlarının ıslığını duymaz; ıslığı ilk fark eden bazen yakınlarıdır. Çevrenizdekiler cihazınızın öttüğünü söylüyorsa bunu da dikkate alın.

İşitme cihazı ıslık çalıyorsa sık görülen nedenler

• Cihazın tam oturmaması: Kubbe kanalın yeterince içine girmemişse ya da kalıbın veya kulak içi cihazın üst kısmı yerine oturmamışsa ses kolayca dışarı sızar. Sağ ve sol cihazın karışması da oturuşu bozar.
• Kubbe ya da kalıbın boyutu ve yıpranması: Kanalınıza küçük gelen ya da zamanla sertleşip şeklini kaybeden kubbe, kanalı yeterince kapatamaz. Kulak kalıpları da yıllar içinde sertleşir ve kulağınıza eskisi kadar oturmayabilir.
• Kulak kiri: Kanalı daraltan ya da tıkayan kulak kiri, sesi kanalın içinde yansıtıp mikrofona geri gönderebilir. Kalıbın ses çıkış deliğinin kirle tıkanması da benzer bir etki yapabilir.
• Çatlak hortum ya da kabuk: Kulak arkası cihazlarda çatlayan hortum, kulak içi cihazlarda kabuktaki çatlak, sesin dışarı kaçması için yeni bir yol açar. Sertleşip kısalan hortum kalıbı yerinden de çekebilir.
• Kulak yapısındaki değişiklikler: Kilo vermek ya da yaşla birlikte dokuların değişmesi kulak kanalının şeklini etkileyebilir; bir zamanlar tam oturan kalıp veya kabuk gevşer. Konuşurken ve çiğnerken çene hareketi de kanalın şeklini hafifçe değiştirir. Bu yüzden ıslık bazen yalnızca yemek yerken başlar.
• Ses seviyesinin yüksek olması: Ses düzeyini artırdıkça sızan ses de güçlenir ve geri besleme daha kolay başlar.
• Ayar ihtiyacı: İşitmeniz değiştiyse ve cihazdan daha fazla güç isteniyorsa mevcut kubbe ya da kalıp bu gücü tutamayabilir. Geri besleme yöneticisi için ilk ayarda yapılan ölçüm de kulağınızdaki değişikliklerden sonra güncelliğini yitirebilir.
• Mikrofon ya da hoparlör hasarı: Düşme, darbe veya nem sonrasında cihazın içinde yerinden oynayan ya da hasar gören bir parça, cihaz kulağa doğru otursa bile ıslığa yol açabilir. Bu ancak cihaz incelenince anlaşılır.

Evde yapabileceğiniz kontroller

Aşağıdaki adımlar cihaza ve kulağınıza zarar vermeden yapabileceğiniz kontrollerdir. Her adımdan sonra cihazı takıp ıslığın sürüp sürmediğine bakın.

1. Cihazı çıkarıp yeniden takın: Doğru kulağa taktığınızdan emin olun; çoğu cihazda kırmızı işaret sağ, mavi işaret sol kulağı gösterir. Kubbeli cihazlarda kubbe kanalın içinde kalmalı, kalıplı cihazlarda kalıbın üst kısmı kulak kepçesindeki kıvrıma oturmalıdır.
2. Kubbeye ve filtreye bakın: Kubbe yırtılmış, sararmış, sertleşmiş ya da hoparlör ucundan kaymışsa değiştirin. Kir filtresi doluysa yenisini takın. Değişimin nasıl yapıldığını işitme cihazı temizliği rehberimizde adım adım anlattık.
3. Üreticinin önerdiği şekilde temizleyin: Cihazı kuru ve yumuşak bir bezle silin. Mikrofon girişlerini cihazla gelen fırçayla, delikler aşağı bakacak şekilde fırçalayın. Kulak arkası cihazlarda yalnızca cihazdan ayırdığınız kalıbı ılık sabunlu suyla yıkayabilirsiniz; cihazı asla suya sokmayın.
4. Hortuma ve gövdeye göz atın: Kalıplı cihazlarda hortumda çatlak, sertleşme ya da su damlası, kulak içi cihazlarda kabukta çatlak olup olmadığına bakın. Bir hasar görürseniz cihazı bu hâliyle getirin.
5. Ses seviyesini ve programı kontrol edin: Sesi farkında olmadan açmış ya da başka bir programa geçmiş olabilirsiniz. Tuşla ya da uygulamadan varsayılan seviyeye dönün. Pilli birçok cihazda pil kapağını açıp kapatmak, şarjlı cihazlarda ise kapatıp yeniden açmak genellikle başlangıç ayarına döndürür.
6. Yedek kubbeyi deneyin: Elinizdeki yedeklerden aynı tip ve aynı boyutta olanı takın. Farklı tip ya da boyuta geçmek sesi de etkilediği için bu kararı ayar randevusuna bırakın.

İşitme cihazı cızırtı yapıyorsa: diğer sesler

Islık dışındaki sesler genellikle başka nedenlere işaret eder. Aşağıdaki tablo bir ön fikir verir; kesin neden ancak cihaz incelendiğinde anlaşılır.

Hışırtı ve yeni seslere uyum konusunda işitme cihazına alışma sürecini anlattığımız yazı yardımcı olabilir. Cihaz kulağınızda değilken de süren sesler için kulak çınlaması rehberimize göz atın.

Ne zaman destek almalısınız?

KBB hekimine başvurmanız gereken durumlar

Aşağıdaki durumlarda sorun cihazdan değil, kulaktan kaynaklanıyor olabilir. Bu durumlarda bir KBB hekimine başvurun; ağrı, akıntı ya da yara varsa hekiminiz aksini söyleyene kadar cihazı o kulakta kullanmaya ara verin:

• Kulakta ağrı, akıntı ya da kanama
• Kulakta dolgunluk ya da tıkanıklık hissi; kulak kirinin kanalı tıkadığından şüphelenmeniz
• Kalıbın ya da cihazın temas ettiği yerde yara, şişlik veya kızarıklık
• Ani başlayan işitme kaybı ya da baş dönmesi; ani işitme kaybında beklemeden başvurun

Kulak kirinin temizlenmesini hekime bırakın. Islığın nedeni kir ise temizlikten sonra genellikle azalır; azalmazsa cihazın oturuşunu ve ayarını birlikte kontrol ederiz.

Merkezimizde neler yapılır?

Islık evdeki kontrollerden sonra da sürüyorsa cihazınızı merkezimize getirin. İşitme cihazı tamiri sürecinde önce nedeni bulur, sonra size anlatırız. Islık şikâyetinde genellikle şu adımlar izlenir:

• Kulak kanalının kontrolü: Yoğun kulak kiri görürsek önce bir KBB hekimine başvurmanızı öneririz.
• Temizlik ve parça değişimi: Mikrofon girişleri ve hoparlör ucu temizlenir; filtre, kubbe ve hortum gerekiyorsa yenilenir.
• Oturuşun değerlendirilmesi: Kanalınıza daha uygun boyutta ya da tipte bir kubbe seçilir. Kalıp veya kabuk artık oturmuyorsa düzeltme ya da yeni ölçü gündeme gelir.
• Geri besleme ölçümü ve ayar: Cihaz kulağınızdayken ayar yazılımındaki geri besleme ölçümü yeniden yapılır, gerekirse kazanç ayarları gözden geçirilir. Geri besleme yöneticisini gereğinden fazla güçlendirmek bazı seslerde yapaylığa yol açabileceği için bu ayar dengeli yapılır.
• Parça arızası: Mikrofon ya da hoparlörde sorun varsa merkezde değiştirilebilen parçalar yenilenir; diğer arızalarda cihaz üretici servisine iletilir.

Phonak, Oticon, Unitron ve Signia cihazlarının ayar ve uyarlama işlemlerini Ümraniye'deki merkezimizde yapıyoruz. Islık sık tekrarlıyorsa düzenli bakım aralıklarını da birlikte planlayabiliriz.

Kaynaklar

• Hearing Aids — NIDCD (ABD Ulusal Sağırlık ve Diğer İletişim Bozuklukları Enstitüsü)
• Why is my Phonak hearing aid whistling? — Phonak
• Hearing Aid Troubleshooting Guide — Hampshire Hospitals NHS Foundation Trust
• Ear wax — MedlinePlus (ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi)